Πώς ξεκινησε το εθιμο με τα κοκκινα αυγα

Τη Μεγάλη Πέμπτη, μέσα στους χριστιανικούς ναούς η κατάνυξη και ο πόνος των Χριστιανών κορυφώνονται.

Την ημέρα αυτή, στα σπίτια των πιστών, ολοκληρώνονται και οι προετοιμασίες για τον εορτασμό της Ανάστασης και της Κυριακής του Πάσχα.

Οι συμβολισμοί και το νόημα αυτών των άγιων ημερών χρωματίζονται από μια σειρά εθίμων. Κάποια από αυτά έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα.

Ο αρχιμανδρίτης Βενέδικτος Ιωάννου, μόνιμος αντιπρόσωπος του Πατριαρχείου στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών εξηγεί ότι η «Εκκλησία αναγνωρίζει και επικροτεί τα παραδοσιακά έθιμα που συνδέονται με τη γιορτή του Πάσχα όπως είναι το βάψιμο των αυγών και ο οβελίας».

«Αυτά συνδέονται με το Πάσχα και το μήνυμα που θέλει να στείλει αυτή η γιορτή. Ο οβελίας συμβολίζει τον ίδιο το Χριστό, ο οποίος θυσιάστηκε ως αμνός, για τη σωτηρία του κόσμου», λέει ο κ. Ιωάννου.

Το Πάσχα συμβολίζει το ξεκίνημα μιας νέας ζωής. Η ανάσταση, η άνοιξη, τα χρώματα αποτυπώνονται στον πλούσιο εθιμικό ρόλο των πασχαλινών αυγών.

Η παράδοση του αυγού τηρείται σχεδόν σε ολόκληρο τον πλανήτη: από την λατινική Αμερική μέχρι τη δυτική και ανατολική Ευρώπη.

«Σε πολλές χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης υπάρχει το έθιμο της βαφής ή της διακόσμησης των αυγών με φυτικές βαφές. Οι γυναίκες παίρνουν τα βαμμένα αυγά και τα τσουρέκια στην εκκλησία για να ευλογηθούν έτσι ώστε να καταναλωθούν στο Πασχαλινό τραπέζι. Ο συμβολισμός είναι φανερός. Το αυγό είναι η πηγή της ζωής», λέει ο Ίαν Ρέπα, ειδικός σε θέματα ανατολικής Ευρώπης.

Το βάψιμο των αυγών είναι ένα έθιμο που ξεκίνησε στην ανατολική Ευρώπη. Και εάν οι περισσότεροι γνωρίζουν μόνο τα κόκκινα αυγά, ο Ίαν Ρέπα εξηγεί ότι υπάρχουν και άλλα παραδοσιακά χρώματα:

«Τα παραδοσιακά χρώματα είναι το κόκκινο, το λευκό και το μαύρο. Το κόκκινο συμβολίζει τα πάθη του Χριστού και το θάνατο πάνω στο σταυρό. Το μαύρο συμβολίζει την ταφή του Κυρίου και το λευκό την ανάσταση».

Πολλοί λαογράφοι λένε ότι το έθιμο του αυγού έχει τις ρίζες του στην αρχαία Αίγυπτο και την Περσία, όπου φίλοι και συγγενείς αντάλλαζαν αυγά κάθε εαρινή ισημερία.

Σήμερα το Πασχαλινό αυγό συμβολίζει, εκτός των άλλων, και τον τάφο από τον οποίο εξήλθε ο Θεάνθρωπος. Έτσι και σε πολλά σοκολατένια αυγά, οι ζαχαροπλάστες σχηματίζουν μικρές ρωγμές.

Η απόλαυση ενός σοκολατένιου αυγού έχει και αυτή συνδεθεί με το πασχαλινό τραπέζι, μετά την Ανάσταση.

Τον 16ο αιώνα, το κακάο εισαγόταν στην Ευρώπη από τις ισπανικές και πορτογαλικές αποικίες της Νοτίου Αμερικής.

Θεωρείτο επομένως τροφή πολυτελείας και γι' αυτό αποκλείστηκε από το Σαρακοστιανό τραπέζι.

Πολύ πιo δυτικά, στις ΗΠΑ, ένα άλλο Πασχαλινό έθιμο που έχει τις ρίζες του εκατοντάδες χρόνια πριν είναι το κύλισμα των αυγών.

Θεωρείται εξέλιξη παγανιστικού αρχαίου εθίμου, όταν οι αγρότες άφηναν αυγά να κυλήσουν από ένα λόφο. Εκεί όπου σταματούσαν η γη θεωρείτο γόνιμη.

Σήμερα το έθιμο αυτό αναβιώνει κάθε Δευτέρα του Πάσχα στον κήπο του Λευκού Οίκου.

Στις ΗΠΑ αλλά και σε άλλες χώρες της Δύσης, ο λαγός αποτελεί ένα ακόμα Πασχαλινό σύμβολο.

Αποτελεί την έκφραση της γονιμότητας λέει η Αμερικανίδα συγγραφέας Ντάνα Κιούμπικ: «Καθώς κατάγομαι από την Αμερική, το απόλυτο πασχαλινό σύμβολο για μένα είναι ο λαγός. Έχει παίξει σημαντικό ρόλο στα παιδικά μου χρόνια. Νομίζω ότι είναι το σύμβολο της γονιμότητας εξαιτίας της μεγάλης αναπαραγωγής του. Έτσι συμβολίζει το ξεκίνημα της άνοιξης, το ξεκίνημα μιας νέας ζωής, και την Ανάσταση».